โปแลนด์เคยหายไปจากแผนที่โลกนาน 123 ปี

ภาพล้อ ซาริน่าเยคาเตริน่าที่สอง หรือแคทเธอรีนมหาราชินี ของรัสเซีย (ซ้ายมือ) ทำการตัดแบ่งโปแลนด์ครั้งแรกร่วมกับจักรพรรดิโจเซฟที่สอง ของออสเตรีย และจักรพรรดิเฟรเดอริกมหาราช ของปรัสเซีย (ขวามือ)

โปแลนด์เคยเป็นหนึ่งในรัฐที่เข้มแข็งที่สุดในยุโรป ระหว่างศตวรรษที่ 16 – 18 ได้รวมกับลิทัวเนียเป็นเครือจักรภพ แต่ภายหลังก็เริ่มอ่อนแอลง แถมยังถูกล้อมด้วยมหาอำนาจได้แก่รัสเซีย ปรัสเซีย และออสเตรีย ถูกตัดแบ่งดินแดนถึง 3 ครั้งช่วงปลายศตวรรษที่ 18 จนกระทั่งหายไปจากแผนที่โลกนานถึง 123 ปี ก่อนจะได้รับเอกราชอีกครั้งหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

การตัดแบ่งดินแดนโปแลนด์ครั้งแรกเกิดขึ้นในปี ค.ศ.1772 เป็นผลสืบเนื่องจากสงครามระหว่างรัสเซียสมัยซาริน่าเยคาเตริน่าที่สอง หรือที่หลายคนรู้จักชื่อภาษาอังกฤษว่าแคทเธอรีนมหาราชินี กับจักรวรรดิออตโตมัน (ตุรกี) รัสเซียเป็นฝ่ายชนะ เริ่มแผ่อิทธิพลเข้ามาใกล้แม่น้ำดานูบ ออสเตรียสมัยจักรพรรดิโจเซฟที่สอง ไม่ต้องการให้รัสเซียมีอิทธิพลมากเกินไป ขู่จะประกาศสงครามกับรัสเซีย จักรพรรดิเฟรเดอริกมหาราชแห่งปรัสเซียต้องการถ่วงดุลอำนาจจึงเข้ามาไกล่เกลี่ย ดึงความสนใจของมหาอำนาจไปที่โปแลนด์ที่กำลังอ่อนแอแทน ซึ่งรัสเซียก็ตกลงเพราะต้องการโปแลนด์ไว้เป็นกันชนกับปรัสเซียและออสเตรียอยู่แล้ว นำไปสู่การตัดแบ่งดินแดนโปแลนด์ครั้งแรกระหว่างรัสเซีย ปรัสเซีย และออสเตรีย โปแลนด์เสียดินแดนไปประมาณหนึ่งในสามและประชากรประมาณครึ่งหนึ่ง

หลังจากนั้นโปแลนด์พยายามปฏิรูปประเทศให้เข้มแข็งขึ้น แต่ก็ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งภายใน รัสเซียส่งทหารเข้าแทรกแซงโปแลนด์อีกครั้ง นำไปสู่การตัดแบ่งดินแดนโปแลนด์ครั้งที่สองในปี ค.ศ.1793 ระหว่างรัสเซียและปรัสเซีย (ครั้งนี้ออสเตรียไม่ได้เข้าร่วมด้วย) นายทหารโปแลนด์บางส่วนพยายามต่อต้าน แต่ถูกปราบปรามลงได้ สุดท้ายรัสเซีย ปรัสเซีย และออสเตรียจึงทำข้อตกลงแบ่งดินแดนโปแลนด์ที่เหลือทั้งหมดในครั้งที่สาม ค.ศ.1795 ส่งผลให้โปแลนด์หายไปจากแผนที่โลก

ความหวังในการกู้เอกราชของโปแลนด์เกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อนโปเลียน โบนาปาร์ตขึ้นเป็นจักรพรรดิฝรั่งเศส ฝรั่งเศสทำสงครามกับออสเตรีย ปรัสเซีย และรัสเซีย จนกระทั่ง ค.ศ.1807 นโปเลียนกับซาร์อเล็กซานเดอร์ที่หนึ่งของรัสเซียทำสนธิสัญญาทิลสิตแบ่งอิทธิพลในยุโรปกัน นโปเลียนสถาปนาดินแดนโปแลนด์ที่ยึดจากปรัสเซียเป็นดัชชีแห่งวอร์ซอ อยู่ในอารักขาของฝรั่งเศส ไม่ได้ให้เอกราชเพราะเกรงใจรัสเซีย ต่อมาเมื่อนโปเลียนบุกรัสเซีย ชาวโปลจำนวนมากก็เข้าร่วมกับกองทัพฝรั่งเศสด้วย เพราะหวังว่าเมื่อฝรั่งเศสชนะสงครามจะได้รับเอกราช แต่ความหวังของโปแลนด์ก็พังทลายลงเมื่อนโปเลียนพ่ายแพ้และสูญเสียอำนาจในที่สุด ชาติมหาอำนาจที่รบชนะนโปเลียนนำโดยรัสเซีย ปรัสเซีย ออสเตรีย และอังกฤษ รวมตัวกันเป็นคองเกรสแห่งเวียนนา ยุบดัชชีแห่งวอร์ซอทิ้งไปอีกครั้งหนึ่ง กว่าโปแลนด์จะได้รับเอกราชจริงๆก็ปาไปปี ค.ศ.1918 หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งสิ้นสุดลง แล้วจักรวรรดิเยอรมนี (อดีตคือปรัสเซียทำการรวมรัฐเยอรมันต่างๆเป็นประเทศเดียวในปี ค.ศ.1871) จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี และจักรวรรดิรัสเซียล่มสลาย (เยอรมนีกลายเป็นสาธารณรัฐไวมาร์ ออสเตรีย-ฮังการีแตกแยกเป็นประเทศเล็กๆ ส่วนรัสเซียกลายเป็นสหภาพโซเวียต) เท่ากับว่าโปแลนด์ได้หายไปจากแผนที่โลกนานถึง 123 ปี

ภาพจักรพรรดินโปเลียนของฝรั่งเศส พบกับซาร์อเล็กซานเดอร์ที่หนึ่งของรัสเซีย ทำสนธิสัญญาทิลสิต

อย่างไรก็ตาม เอกราชของโปแลนด์มาพร้อมระเบิดเวลา เนื่องจากตอนที่โปแลนด์ประกาศเอกราชนั้นไม่มีทางออกทะเล ประเทศฝ่ายสัมพันธมิตรที่ชนะสงครามโลกครั้งที่หนึ่งจึงยกเมืองดานซิกริมฝั่งทะเลบอลติกให้โปแลนด์ ส่งผลให้ปรัสเซียตะวันออกถูกแยกออกจากเยอรมนี เมื่ออดอล์ฟ ฮิตเลอร์ขึ้นเป็นผู้นำเยอรมนีหรือจักรวรรดิไรฌ์ที่สาม ต้องการยึดเมืองดานซิกคืน เป็นสาเหตุหนึ่งที่ส่งผลให้เกิดสงครามโลกครั้งที่สอง ฮิตเลอร์ทำสนธิสัญญาโมโลตอฟ-ริบเบนทรอพกับโจเซฟ สตาลิน ผู้นำโซเวียตแบ่งเขตอิทธิพลในโปแลนด์และยุโรปตะวันออกกันในปี ค.ศ.1939 เท่ากับว่าโปแลนด์ถูกตัดแบ่งดินแดนอีกครั้งหนึ่งในสงครามโลกครั้งที่สอง ต่อมาเมื่อเยอรมนีทำสงครามกับโซเวียต แล้วโซเวียตเป็นฝ่ายชนะในที่สุด โซเวียตได้ผนวกดินแดนภาคตะวันออกของโปแลนด์รวมกับเบลารุสและยูเครน ขณะเดียวกันก็ให้โปแลนด์ผนวกดินแดนของเยอรมนีทางตะวันตกจนถึงแม่น้ำโอเดอร์และบางส่วนของปรัสเซียตะวันออกเป็นการทดแทน (แคว้นคาลินินกราดของรัสเซียเป็นเพียงส่วนหนึ่งของปรัสเซียตะวันออกเดิมเท่านั้น) เป็นการตัดแบ่งดินแดนโปแลนด์ครั้งสุดท้าย

สวัสดี

18.05.2020

ภาพการลงนามสนธิสัญญาโมโลตอฟ-ริบเบนทรอพ ระหว่างนาซีเยอรมนีและสหภาพโซเวียตในปี ค.ศ.1939

แสดงความคิดเห็น